*marnikzaf

, by Maria-Niki Z.

POETRY

Μαγιάτικο

No σχόλια

, by Maria-Niki Z.

«Ο Αναρχικός Τραπεζίτης» του Φερνάντο Πεσσόα

[Almada Negreiros, Retrato de Fernando Pessoa, 1954]

Βιβλίο: Ο Αναρχικός Τραπεζίτης

Συγγραφέας: Φερνάντο Πεσσόα

Εκδόσεις: Γράμματα

Σελίδες: 82

Βαθμολογία (Goodreads): ★★★★☆ (3.87)

Ο Αναρχικός Τραπεζίτης κυκλοφόρησε από τον Φερνάντο Πεσσόα το 1922. Πρόκειται, στην ουσία, για έναν σωκρατικό διάλογο δύο ανδρών (εκ των οποίων ο ένας είναι ο τραπεζίτης), οι οποίοι μετά το δείπνο τους αποφασίζουν να συζητήσουν. Το θέμα που προκύπτει είναι το παράδοξο της θέσης του πλούσιου τραπεζίτη συγκριτικά με τις αναρχικές πολιτικές του πεποιθήσεις.

Ο τραπεζίτης επιδιώκοντας να αιτιολογήσει τη θέση του αφηγείται, αρχικά, την ιστορία της ζωής του· όταν ήταν νέος, ανήκε, μαζί με άλλους, σε μια αναρχική ομάδα που προσπαθούσε να προσηλυτίσει υπέρ του αναρχισμού με σκοπό την επικείμενη εγκαθίδρυσή του. Θεωρούσαν ότι το πρωταρχικό είναι η ενημέρωση του κόσμου για την αναρχία: όταν μάθει περι τίνος πρόκειται, θα μπορέσει αναπόφευκτα να την αποδεχτεί. Όμως, ο ήρωας παρατήρησε ότι ανάμεσα στους ομοϊδεάτες του, ήδη δημιουργήθηκε – ίσως ασυνείδητα – μια μορφή ιεραρχίας: κάποιοι επιβάλλονταν στους άλλους, καθοδηγώντας τους. Έτσι όμως, καταργείται η ίδια η βάση της αναρχίας που είναι κατά κάθε τυραννίας. Επομένως, ακόμα και καταργώντας το υπάρχον σύστημα θα καθιερώνονταν μία νέα μορφή τυρρανίας, έστω και με αναρχικό χαρακτήρα.

Έχοντας αντιληφθεί τον φαύλο κύκλο της εξουσίας, στον οποίο το μόνο που ουσιαστικά αλλάζει είναι η σχέση εξουσιαστή-εξουσιαζόμενου, ο ήρωας αποφασίζει να αναλάβει ατόμικη δράση προσπαθώντας μόνος του για την εφαρμογή των αναρχικών ιδανικών. Με αυτόν τον τρόπο, κανείς δεν θα του επιβάλλεται ή το αντίστροφο. Στόχος του είναι να γίνει ελεύθερος.

Εφόσον δεν μπορεί να απελευθερωθεί από τους κοινωνικούς θεσμούς σκοτώνοντάς τους, αποφασίζει να υποτάξει τον σημαντικότερο από αυτούς, το χρήμα. Ξεκινά, λοιπόν, να αποκτά όσο περισσότερο μπορεί, έτσι ώστε αυτό να μην τον αφορά πλέον. Χρησιμοποιώντας κάθε μέσο καταφέρνει να γίνει πλούσιος και εν τέλει, ελεύθερος, εκπληρώνει, δηλαδή τον απόλυτο στόχο κάθε αναρχικού!

Ο Πεσσόα είναι αναμφισβήτητα μια ιδιάζουσα προσωπικότητα. Αλλά δεν πιστεύω ότι, τελικά, ήταν αναρχικός ή αστός ή οτιδήποτε άλλο. Δεν χωρούσε σε ταμπέλες. Με μία δεύτερη ανάγνωση μπορείς να καταλάβεις τον Πεσσόα πίσω από τον Τραπεζίτη. Όχι σαν αναρχικό τόσο- όσο σαν άνθρωπο που ασκεί κριτική στην εποχή του με θέσεις, όμως, πάντοτε επίκαιρες. Εν κατακλείδι, ο Αναρχικός Τραπεζίτης είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που παραμένει πιστός στα ιδανικά του, εφαρμόζοντας τα με έναν φαινομενικά ασυνήθιστο τρόπο, ο οποίος παρόλ'αυτά, έχει απόλυτη φιλοσοφική και πολιτική υπόσταση. Πρόκειται σίγουρα για ένα βιβλίο που αξίζει παραπάνω από μία αναγνώσεις.

No σχόλια

, by Maria-Niki Z.

POETRY

Συγχωροχάρτι

No σχόλια

, by Maria-Niki Z.

THEATRE

«ΠοΚα»

Όταν ήμουν δεκατεσσάρων, δηλαδή πρίν από περίπου δύο χρόνια, ξεκίνησα να γράφω. Να γράφω ποιήματα, ιστορίες, να κρατώ ημερολόγιο. Πρίν από περίπου δύο χρόνια σε μία σχολική αίθουσα κάποια καθηγήτρια μου μίλησε για την Μαρία Πολυδούρη και τον Κώστα Καρυωτάκη. Η ιστορία τους με ενέπνευσε, διάβαζα και ξαναδιάβαζα ώρες ατελείωτες τα ποιήματά τους, τα (λιγοστά) πεζά τους, την αλληλογραφία, τις ημερολογιακές καταγραφές. Οτιδήποτε αφορούσε τους δύο ρομαντικούς ποιητές έπρεπε να το γνωρίζω, έπρεπε να το έχω δει, να το έχω μυρίσει, να έχω υπάρξει μέσα του. Οι πρώτοι στίχοι μου ήταν σαν άσχημες καρικατούρες των δικών τους. Και τώρα, παρόλο που πλέον τους αγαπώ εξίσου με τότε, ένα κομμάτι μου τους έχει τοποθετήσει ευγενικά πίσω στον χρόνο και στα ράφια της βιβλιοθήκης μου. Μολονότι αυτό· δεν μπορώ επουδενί να αγνοήσω μία παράσταση με το όνομα ΠόΚα: ΠολυδούρηΚαρυωτάκης.

Στην ΠοΚα, η Μαρία Πολυδούρη (Νάντια Πυθαρά) και ο Κώστας Καρυωτάκης (Βασίλης Παπαγεωργίου) βγαίνουν από το χρονοντούλαπο και συναντιούνται εκ νέου. Καλούνται να λογοδοτήσουν ο ένας στον άλλον για το παρελθόν, για όσα τους χώρισαν κι όσα τους έφεραν κοντά. Μιλάνε πλέον με την ειλικρίνεια και την ντομπροσύνη των νεκρών, δίχως κανέναν φόβο. Αποχωρίζονται τη σάρκα κι ενώνουν τα πνεύματά τους που πιάνονται σε έναν χορό γεμάτο φιλοσοφία, ποίηση κι αλήθειες που τους έκλεψε το τότε. Στο ημίφως ενός μικρού δωματίου ο έρωτάς τους ζωντανεύει και οι δύο ποιητές φαίνεται να κλείνουν τους λογαριασμούς του χθές με τη λογιότητα και τη φυσική λυρικότητα που τους αρμόζει.

[http://www.lifo.gr/guide/theater/4898]

Το σενάριο της Κέλλυς Πηλιούρα εκ πρώτης όψεως ακούγεται συνηθισμένο. Παρακολουθώντας την παράσταση, όμως, ο θεατής αντιλαμβάνεται ότι μόνον ως κοινότοπο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Με εφαλτήριο ένα αγαπημένο κι ευρέως γνωστό ειδύλλιο δύο ανθρώπων των ελληνικών γραμμάτων που σφράγισαν και καθόρισαν με την ποιήσή τους ένα ολόκληρο λογοτεχνικό ρεύμα, αυτό των ρομαντικών-συμβολιστών (μην ξεχνάμε ότι από τον Καρυωτάκη κι ο καρυωτακισμός που ακολούθησαν Ρίτσος, Λαπαθιώτης, ακόμα και ο Ελύτης στα πρώτα ποιήματά του.) η σκηνή γίνεται πεδίο μάχης ιδεών, φιλοσοφικών αναζητήσεων και ερωτημάτων, πληθώρας συλλογισμών και φυσικά ποίησης. Κάθως οι δύο χαρακτήρες ξεδιπλώνονται, ο θεατής στριμώχνεται ολοένα και περισσότερο. Καλείται να πάρει θέση, να απαντήσει ο ίδιος στα εύστοχα ερωτήματα που τίθενται, να δώσει λόγο, εν τέλει, στον ίδιο του τον εαυτό. Εφευρετικότατο το σενάριο, εξαιρετικά επίκαιρο -με την ορθή δόση πολιτικών υπαινιγμών- και την σωστή αναλογία λυρικότητας και φυσικότητας, χωρίς δηλαδή η καλλιέπεια να περιορίζει τον αυθορμητισμό και την ειλικρίνεια.

Σε ό,τι αφορά τις ερμηνείες· προσωπικά με εντυπωσίασε η Νάντια Πυθαρά (η οποία εκτός από υπέροχη ηθοποιός είναι και ένας γλυκύτατος άνθρωπος). Απέδωσε τον ρόλο της Πολυδούρη εξαιρετικά, με εκπλητική αίσθηση του μέτρου και περίσσιο πάθος κι ένταση στις μεταπτώσεις της χειμαρώδους προσωπικότητας της ποιήτριας που κρατούσε αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή από την αρχή μέχρι το τέλος της παράστασης. Ο Βασίλης Παπαγεωργίου· άριστος στην ενσάρκωση του Καρυωτάκη, επέβαλε ευγενικά την παρουσία του κι αποτύπωσε ρεαλιστικότατα την αγωνία και τις σκέψεις του τραγικού ήρωα.

Η σκηνοθεσία (και πάλι της Κέλλυς Πηλιούρα) ευφυέστατη και πρωτότυπη, χωρίς περιττούς αναχρονισμούς ή μεταμοντερνισμούς. Λιτή· έδινε χώρο στο σενάριο και στους ηθοποιούς να δημιουργήσουν.

Με γοήτευσε, επίσης, πολύ και η μουσική επένδυση, καθώς τα ορχηστρικά κομμάτια συνθεμένα από τον Αδαμάντιο Αναστασιάδη μεταδίδουν την απαραίτητη αισθαντικότητα, σε βάζουν κατευθείαν στο κλίμα, σε ταξιδεύουν.

Συνοψίζοντας, η ΠοΚα είναι μια μοναδική παράσταση. Ένα σενάριο που πατά γερά σε φιλοσοφία και ποίηση, δύο νέοι εξαιρετικά ταλαντούχοι ηθοποιοί, μία σκηνοθεσία ορθά αφαιρετική και μουσική που γράφει τη δική της ποίηση και κρύβει τη δική της νοσταλγία. Οι αγαπημένοι μου ήρωες προσεγγίζονται με σεβασμό, θάλπονται- δίχως να χαϊδεύονται, αποκτούν όσα τους έκλεψε το χθές και προκαλούν το ανεκπλήρωτο σε μια παρτίδα ποκα με τραπέζι τον χωροχρόνο.

Σας αφήνω με το αγαπημένο μου ορχηστρικό κομμάτι «Μόνο γιατί μ'αγάπησες» του Αδαμάντιου Αναστασιάδη:

5 σχόλια

, by Maria-Niki Z.

THEATRE

«Δεσποινίς Τζούλια»

23 Ιουνίου 1888, Σουηδία, νύχτα παραμονής μεσοκαλόκαιρου, μιας από τις μεγαλύτερες γιορτές της χώρας. Ο αρραβώνας της έχει πρόσφατα διαλυθεί και η δεσποινίς Τζούλια, μια κόρη κόμη, αντί να πάει με τον πατέρα της επίσκεψη στους συγγενείς της, μένει σπίτι και περνάει τη νύχτα με τον Ζαν, έναν υπηρέτη, που έχει ερωτικό δεσμό με την Κριστίν, μια μαγείρισσα.

[http://vasilakou.theater/project/%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CE%AF%CF%82-%CF%84%CE%B6%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B9%CE%B1/]

Ως κύριο θέμα του έργου-απόδειξη των βασικών αρχών της σχολής των συγκρούσεων παρουσιάζεται η αιώνια ταξική πάλη και η συνεχώς διαιωνιζόμενη μάχη των φύλων. Με αυτόν ως βασικό άξονα ξεδιπλώνονται ποίκιλοι προβληματισμοί επάνω σε θέματα όπως η ηθική, οι έννοιες της χρηστότητας και της κατάπτωσης, η κοινωνική κινητικότητα, η πολιτική βούληση, τα ιδεώδη, ο έρωτας καθώς και η θρησκεία. Με αφορμή ένα απλό πλην, όμως, κοινωνικά παράδοξο γεγονός· τη συνεύρεση του Ζαν με τη δεσποινίδα Τζούλια, ο Στρίνμπεργκ καταφέρνει να θίξει εύστοχα και επίκαιρα πληθώρα θεμάτων και να καταστήσει το έργο του εφαλτήριο κοινωνικού -κι όχι μόνο- (ανα)στοχασμού.

Η σκηνοθεσία της Λιλλύς Μελεμέ αποδίδει άψογα το απαιτητικό σενάριο του Στρίνμπεργκ προσδίδοντας τις σωστές αναλογίες. Καθηλωτική είναι η ενσάρκωση της Μαρίας Κίτσου, η οποία γεμάτη αισθαντικότητα ερμηνεύει άριστα τις μεταπτώσεις στην ψυχολογία της νεαρής κόμισσας. Ανατρεπτικά καλός, επίσης, ο Ορέστης Τζίοβας κι εξαιρετική η Αμαλία Αρσένη. Μιλάμε ξεκάθαρα για ηθοποιούς παλαιάς κοπής, δίχως, παρόλ'αυτά, να μυρίζουν ναφθαλίνη, μιμητισμό και περιττούς θεατρινισμούς.

Η «Δεσποινίς Τζούλια» είναι ένα έργο του χθές, του σήμερα και του αύριο. Ένα ηχηρό σχόλιο για τα πάθη των κοινωνιών, την ατέρμονη διελκυστίνδα εξουσιαστή και εξουσιαζόμενου. Ένα τεκμήριο της αδιάκοπης σύγκρουσης μεταξύ των τάξεων, μία αδιάσειστη έκφραση της φλογερής επιθυμίας για κοινωνική κινητικότητα που στις μέρες μας καλά κρατεί. Ένας μπούσουλας στις ενίοτε υπαρξιακές μας αναζητήσεις. Ένα ισχυρό «κατηγορώ» στην διαχρονική εξαθλίωση, και στις αιφνίδιες και δυσεξήγητες μεταβολές της ανθρώπινης φύσης και στην εν τέλει αδυναμία του ανθρώπου να ελέγξει το ορμφέμφυτό του και να ανατρέψει τους κολάφους που γεννά η ίδια του η σάρκα σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια απελευθέρωσης του πνεύματος.

1 σχόλια

, by Maria-Niki Z.

THOUGHTS

Πολιτικοποίηση στα 16 (το 2016)

Έχοντας περάσει ένα καλοκαίρι παρακολουθώντας ανελλιπώς τον τηλεοπτικό σταθμό της Βουλής -κι ας μην καταλάβαινα και πολλά, άλλωστε ποιος καταλαβαίνει;- αναμένοντας για εξελίξεις (κούνια που σε κούναγε), παρατηρώντας την άνοδο ακραίων πολιτικά κινημάτων και ιδεολογιών τα τελευταία δύο χρόνια, ακούγοντας και συζητώντας διαρκώς και παντού για την πολιτική και το πολιτικό γίγνεσθαι· είναι νομίζω εύλογο να επιθυμώ διακαώς να προσδιοριστώ πολιτικά, να αναπτύξω την δική μου πολιτική σκέψη, να ασπαστώ ένα από τα (υπάρχοντα) πολιτικά δόγματα και εν τέλει, να πολιτικοποιηθώ.

Το εγχείρημά μου αν και φαντάζει αστείο, δεν είναι, όμως, παράλογο, αν σκεφτεί κανείς ότι σε λιγότερο από δύο χρόνια από τώρα θα κληθώ να συμμετάσχω ως ενεργή πολίτης στην εκλογική διαδικασία, να αναλάβω τις ευθύνες μου και να λάβω αποφάσεις που θα καθορίσουν όχι μόνο το μέλλον της δικής μου γενιάς, αλλά κι αυτών που έπονται της δικής μου. Αν τεθεί έτσι, επομένως, νομίζω φαίνεται εξαιρετικά λογικό πλην όμως βαρύ (κι ασήκωτο) και μου υπενθυμίζει το φορτίο που συνεπάγεται η δημοκρατία, το οποίο κάθε πολίτης οφείλει να μεταφέρει με προσοχή κι υπευθυνότητα.

Σε περιπτώσεις και περιόδους που χαρακτηρίζονται από ευμεταβλησία και η εύρεση σταθερών θεωρείται διαδικασία δύσκολη, εως ανέφικτη, δεσπόζουν η κινδυνολογία, ο δογματισμός και η παραπληροφόρηση. Η τελευταία, ειδικά, ευνοεί τη λανθάνουσα ετεροκατεύθυνση και την απροκάληπτη προπαγάνδα, γεγονός που καθιστά τον (ανα)προσδιορισμό ακόμα πιο περίπλοκο και απαιτεί από το άτομο να καταβάλει ολοένα και περισσότερες προσπάθειες για την ανακάλυψη, συνειδητοποίηση και αξιολόγηση της -όχι μόνο-πολιτικής πραγματικότητας. Έτσι, είναι πολύ εύκολο για κάποιον να ενστερνιστεί μία (ακραία) ιδεολογία, έχοντας ανεπαρκή γνώση, όντας εν μέρει ή και καθόλου ενημερωμένος, καλύπτοντας, με αυτόν τον τρόπο, κάπως πρόχειρα την ανάγκη για πολιτική συγκεκριμενοποίηση και σαφή διαχωρισμό από το κοινωνικό σύνολο.

Απ'την άλλη, υπάρχουμε κι εμείς, που παρακολουθούμε αμέτοχοι (φύσει και θέσει) τις πολιτικές εξελίξεις, ιδέες και δόγματα να καταρρέουν το ένα πίσω απ'το άλλο, μια ασθενική κοινωνία βορά της ελίτ των πολιτικών αρχηγών κι αποφάσεων· και αναρωτιόμαστε τι στο διάολο έχει μείνει όρθιο, και τι πρέπει να ρίξουμε αύριο στην κάλπη που να μην μας εκθέτει ούτε καθολικά σαν γενιά, ούτε ατομικά σαν πολιτικές οντότητες. Είναι κάτι σύνθετο, μα όχι άπιαστο το να ασπαστούμε μία ιδεολογία και είναι άλλωστε αυτός ο φυσικός μας ρους ως κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά όντα (Αριστοτέλης, Πολιτικά). Το απογοητευτικό, στην όλη υπόθεση, παρόλ'αυτά, είναι η στεντορείως βουβή αποδόμηση των πολιτικών, κι όχι μόνο αξιών και ιδεών που έχουν καταστήσει και το παραμικρό κομμάτι θεωρίας να φαντάζει απραγματοποίητο ή έστω ατελώς πραγματοποιήσιμο και μεταλασσόμενο στην πράξη. Τουτέστιν όποιο δόγμα κι αν αποφασίσεις ότι είναι στενότερα συνδεδεμένο με τη δική σου κοσμοαντίληψη, δεν πρόκειται να το δεις να υλοποιείται στον αιώνα τον άπαντα.

Συνεπώς, το να παλέψεις με το αδιάλλακτο κουβάρι των σκέψεών σου περί πολιτικής αποτελεί πράξη ηρωική και ως ένα σημείο ακατόρθωτη εξαιτίας των συνεχών μεταβολών στην πολιτική σκηνή (σε προσκήνιο και παρασκήνιο). Αυτό που δεν δέχομαι σε καμία περίπτωση και αισθάνομαι βαθιά την ανάγκη να ξεκαθαρίσω είναι η υπάρχουσα προκατάληψη περί αδιαφορίας των νέων σε ό,τι αφορά την πολιτική και κοινωνική ζωή. Αντιθέτως, είμαστε μια γενιά που έστω και άτσαλα ενίοτε, επιδιώκουμε να πολιτικοποιηθούμε (ενίοτε και να κομματικοποιηθούμε, αλλά αυτό είναι μιαν άλλη ιστορία) να βρούμε σταθερές και σημεία (αυτό)προσδιορισμού. Φυσικά, αυτό δεν είναι ούτε δικαιολογία, ούτε πανάκεια για την ανικανότητα προσανατολισμού μας, αλλά πιστεύω θα ωφελούσε αν το εκπαιδευτικό σύστημα στήριζε αυτήν μας την προσπάθεια και μεριμνούσε για την πολιτική παιδεία μας θέτοντας τις απαραίτητες βάσεις, αν οι μαθητικές κοινότητες λειτουργούσαν στοιχειωδώς τουλάχιστον ως μικρογραφίες των δημοκρατικών θεσμών κι αν οι τηλεοράσεις μας δεν αποτελούσαν πηγές φόβου και πλήρους απαξίωσης. Στην τελική, ούτε γεννηθέντες Μεταπολίτευσης είμαστε και οι περισσότεροι από 'μας δεν θα αναλάβουμε την οικογενειακή επιχείρηση, διότι είτε πολύ απλά δεν υπάρχει, είτε επειδή έκλεισε στα μέσα της κρίσης. Και για 'μένα, δεν είναι καθόλου τυχαίο που συναντώ καθημερινά, ανθρώπους στα 26, στα 36, στα 56, στα 76, κ.ο.κ. να νιώθουν 16 κάθε φορά που ζυγώνει η ώρα της κάλπης. Η νέα αντιδημοκρατική δημοκρατία τους (μας) προκαλεί φόβο και τους υποχρεώνει να ακολουθήσουν και πάλι τη συλλογιστική πορεία που (δεν) ακολούθησαν όταν ήταν 16, για να καταλήξουν στο ίδιο αδιέξοδο με έναν δεκαεξάχρονο.

[https://othersociologist.tumblr.com/post/17640639512/if-you-repeat-a-lie-often-enough-it-becomes-truth]

No σχόλια

, by Maria-Niki Z.

Pages

*marnikzaf

Γραμμή 3

Μαγιάτικο

«Ο Αναρχικός Τραπεζίτης» του Φερνάντο Πεσσόα

Συγχωροχάρτι

«ΠοΚα»

«Δεσποινίς Τζούλια»

Πολιτικοποίηση στα 16 (το 2016)

Follow

SEARCH

Blog Archive

Popular Posts

Pages

Follow

SEARCH

Blog Archive

Popular Posts

Subscribe